Takip Edin

Common Rail Enjektör Çalışma Prensibi Nedir? Parçaları ve Yapısı




(Common Rail Enjektör)

Common Rail Dizel Enjektörler
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, dizel motorlarda da bilgisayar sistemleri kullanılmaya başlanmıştır. Motorda elektronik kontrol ünitesinin kullanılmaya başlanması ve eskiden hidromekanik olarak çalışan dizel enjektörün elektronik olarak kumanda edilmesiyle, dizel motor performansı oldukça artmıştır. Enjektöre bir elektrovalf  (selenoid) eklenmesiyle, enjektör anlık olarak kumanda edilebilmekte, çok hızlı açılıp kapanabilmekte, kademeli püskürtme yapılabilmekte ve yakıt çok daha yüksek basınçla püskürtülebilmektedir. Bölye dizel araçlar daha az gürültülü, daha verimli, daha az yakan, daha az zararlı egzoz emisyonu salan araçlar haline gelmiştir.

(Bakınız: Dizel Motorlar)
(Bakınız: Common Rail Enjeksiyon Sistemi)
(Bakınız: Turbo Şarj)

Basınçlı yakıtın enjektörün içinde hazır halde bulunması ve sinyal gönderildiği an püskürtülmesi,  tek yüksek basınç çıkışı bulunan yakıt pompası ve enjektörlere borularla bağlı bir common rail hattı (rail borusu, yakıt rampası) parçalarının beraber çalışmasıyla sağlanmıştır. Tüm sistem motor kontrol ünitesi (ecu) tarafından kumanda edilir ve sensörlerden gelen sinyallerle yakıt sisteminde düzenlemeler yapılır.

Common Rail Enjektörün Çalışma Prensibi


Yeni nesil dizel araçlarda en yaygın kullanılan yakıt sistemi common rail sistemidir. Bu yakıt sisteminde en çok kullanılan enjektör tipi, elektronik olarak bir elektrovalf ile kumanda edilen selenoid valfli dizel enjektörlerdir.

(Yakıt geri dönüşü, elektrik soket bağlantısı, selenoid valf, valf nüvesi, yakıt çıkış kanalı, supap kumanda odası, yakıt giriş kanalı, basınç aktarma çubuğu (itici çubuk), enjektör yayı, meme basınç odası, enjektör iğnesi, meme delikleri.


*Yakıt, elektromanyetik kumandalı enjektörler üzerinden yanma odalarına püskürtülür.
Bu enjektör iki kademeli , bir “ön enjeksiyon” ve bir ana enjeksiyona yapabilir.

Common Rail Enjektörün Çalışması:
*Kontrol ünitesi, solenoid valfi devreye sokar, yaklaşık 70-90 voltluk bir gerilim uygular. 
*Mıknatıs kuvvetinin, solenoid valf yaylarının kapatma kuvvetini aşması ile birlikte, solenoid valf nüvesi yukarı hareket eder
*Bunun sonucunda yakıt, bilyeyi yukarı doğru kaldırarak, geri dönüş hattına gider.
*Çıkış kanalının açılmasıyla, yakıt geri dönüş hattına akar ve supap kumanda odasının basıncı düşer, meme basınç odasındaki basınç, supap kumanda odasındaki basınçtan daha yüksek olduğundan,  basınç aktarma çubuğu yukarı doğru hareket ederek, meme iğnesi açılır ve püskürtme başlar.
*Akımın kesilmesiyle, solenoid valf devreden çıkar, çıkış kanalı kapanır.
*Çıkış kanalının kapanmasıyla artık, “supap kumanda odası” ve “basınç odasının” yakıt basınçları eşitlenir.  
*Enjektör yayının da etkisiyle iğne aşağı hareket ederek, meme deliklerini kapatır. Enjeksiyon sona erer.



Enjektörün Kapalı Konumu:



Yakıt pompasının bastığı yüksek basınçı yakıt, “Basınç odasını” ve “Valf Kumanda Bölmesini” doldurmaktadır.
 Basınç Odası ile Valf Kumanda Bölmesi arasında  bir denge basıncı söz konusudur. Basınç odası ve supap kumanda odasında yaklaşık 1600 barlık basınç bulunur.

Meme yayı, yaklaşık 40 barlık bir basınçla, iğneyi kapalı tutar. 
Yani iğnenin hem üst kısmında, hem alt kısmında eşit miktarda basınç var, bu durumda iğne hareket etmez, buna ilave olarak bir de yay basıncı var, yay da ilave olarak iğneyi aşağı doğru bastırır. Sonuç olarak iğne, meme deliğine bastırılmıştır ve delik kapalıdır.

Enjektörün Açık Konumu (Püskürtme Konumu):


ECU (Elektronik kontrol ünitesi) sinyal gönderir, solenoid valf mıknatıslanır ve  solenoid yayı etkisiyle deliği kapatan bilyeye basan nüveyi yukarı çeker, yakıt çıkış kanalındaki bilye basınç etkisiyle yukarı doğru hareket eder, yakış çıkış kanalı açılır. 

Yakıt çıkış kanalının açılmasıyla, yakıt geri dönüş hattına gider ve supap kumanda odasında basınç  azalır.  Meme tarafında yaklaşık 160 barlık fazla basınç oluşur, valf kumanda pistonu yukarı doğru hareket eder, meme açılır ve yakıt püskürtülür.

Az miktar yakıt gönderilmesi için (örneğin ön püskürtme), solenoid valfe kısa süreli akım verilir, meme iğnesi tam olarak açılamaz, hafifçe kalkar.

Enjeksiyon miktarı (Ne kadar yakıt basılacağı):
•Solenoid valfin kumanda süresi
•İğnenin açılma-kapanma hızı
•İğne Stroku
•Memenin hidrolik akışı
•Yakıt yolu basıncı

gibi etkenlere bağlıdır.  

Burada son 4 madde enjektörün üretimiyle ilgilidir. Araç kullanılırken enjeksiyon miktarı, sadece elektrovalfin açık kalma süresiyle değişecektir. Bu da sürücünün gaz pedalına basma miktarı, motor devri, araç hızı ve yük durumuna göre, ecu tarafından hesaplanarak belirlenir.

Common raik enjektör animasyon-video anlatım:


Selenoid valfli common rail enjektörlerde, enjektör içerisinde iki basınç odası bulunur (biri iğnenin üstünde  (kontrol odası) biri iğnenin altında (basınç odası)). Enjektör iğnesi bu iki basınç odası arasında bulunur ve enjektör yayıyla aşağı doğru itilir (kapalı konum-püskürtme yok). Common rail pompasında yüksek yakıt basıncı oluşturulur ve rail borusuna gönderilir, buradan yoluna devam eden yüksek basınçlı yakıt, enjektör gövdesinin içinde her zaman mevcut durumda bulunmaktadır. İki basınç odasında da yaklaşık 1600 barlık basınçlı yakıt bulunur, bu aşamada enjektör iğnesi eşit kuvvette hem aşağıdan yukarı, hem yukarıdan aşağı itiliyor gibi ve dengede gibi düşünülebilir, buna ilave olarak enjektör yayı da iğneyi aşağı ittiğinden, iğne normalde kapalı konumda kalır ve yakıt püskürtülmez.

ECU (Elektronik kontrol ünitesi) sinyaliyle akım verilen enjektör selenoid valfi çalışarak mıknatıslanır ve yukarı doğru bir hareket yaparak üstteki kontrol odasındaki basınçlı yakıtın, geri dönüş hattına kaçmasına izin verir, işte bu anda kontrol odasındaki basınç azalır, aşağıdaki basınç odasında ise basınç halen yüksektir, böylece aşağıdaki basıncın yüksek olmasından dolayı, enjektör iğnesi yukarı doğru itilir ve enjektör memesindeki delik açılarak yakıt püskürtülür. Yakıt miktarını, iğnenin açık kalma süresi belirler, iğnenin açık kalma süresini ise, yakıt kontrol ünitesi belirler.

Enjeksiyon bitirileceği zaman, kontrol ünitesi enjektördeki selenoid valfin akımın keser, valf mıknatıslanma özelliğini kaybeder ve bir yayın itici kuvvetiyle üst kontrol odasındaki çıkış deliği kapatılır. Böylece tekrar basınç dengelemesi oluşur, enjektör yayının da aşağı itmesiyle, enjektör iğnesi kapanır.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, dizel motorlarda da bilgisayar sistemleri kullanılmaya başlanmıştır. Motorda elektronik kontrol ünitesinin kullanılmaya başlanması ve eskiden hidromekanik olarak çalışan dizel enjektörün elektronik olarak kumanda edilmesiyle, dizel motor performansı oldukça artmıştır. Enjektöre bir elektrovalf  (selenoid) eklenmesiyle, enjektör anlık olarak kumanda edilebilmekte, çok hızlı açılıp kapanabilmekte, kademeli püskürtme yapılabilmekte ve yakıt çok daha yüksek basınçla püskürtülebilmektedir. Bölye dizel araçlar daha az gürültülü, daha verimli, daha az yakan, daha az zararlı egzoz emisyonu salan araçlar haline gelmiştir.

Basınçlı yakıtın enjektörün içinde hazır halde bulunması ve sinyal gönderildiği an püskürtülmesi,  tek yüksek basınç çıkışı bulunan yakıt pompası ve enjektörlere borularla bağlı bir common rail hattı (rail borusu, yakıt rampası) parçalarının beraber çalışmasıyla sağlanmıştır. Tüm sistem motor kontrol ünitesi (ecu) tarafından kumanda edilir ve sensörlerden gelen sinyallerle yakıt sisteminde düzenlemeler yapılır.

(Bakınız: Dizel Motorlar)
(Bakınız: Common Rail Enjeksiyon Sistemi)
(Bakınız: Turbo Şarj)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Gönderilen yorumlar, onaylandıktan sonra yayınlanmaktadır. Yorumlarınıza sitemizce cevap verilmesi yoğunluk sebebiyle mümkün olmayabilir. Ama kullanıcılar olarak sizler, yayınlanmış yorumlara özgürce cevap verebilirsiniz.

En Yeni Konular

Yazılı içeriklerin kopyalanması ve başka sitelerde yayınlanması yasaktır.