Benzinli Motorlarda Yakıt Sistemi (Temel Bilgiler)


Benzinli Motorlarda Yakıt Sistemi 

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, benzinli  araçların yakıt enjeksiyon sistemlerinde de ilerlemeler yaşanmıştır. 

Karbüratörlü yakıt sistemlerinde hava-yakıt karşımı istenen düzeyde sağlanamıyordu ve yakıt sarfiyatı oldukça yüksekti. Otomotivdeki gelişmelerle, benzinli araçlarda enjektör kullanılmaya başlandı ve önce tek noktalı, sonra çok noktalı, en son ve günümüzde kullanılan en iyi sistem olan direkt yakıt enjeksiyon sistemi kullanılmaya başlandı. 


Yakıt Enjeksiyon Sistemi Çeşitleri:

* Tek Noktalı Yakıt Enjeksiyon Sistemi (Aşağıda)


Elektronik ve bilgisayar (işlemci) sistemlerindeki gelişmeler, yakıtın daha hassas bir şekilde dozajlanarak ve hava ile daha iyi bir şekilde (homojen) karıştırılarak yanma odasına gönderilmesini mümkün kıldı. Müşterilerin düşük yakıt tüketimi talebi, devletlerin düşük emisyon ve karbon salınımı talebi, gelişen teknoloji ile birlikte daha iyi karşılanır hale gelmiştir. 

Otomobil üreticileri, euro emisyon normlarını karşılayabilmek için daha ekonomik motorlar tasarlarken; yakıt enjeksiyon sistemleri, ateşleme sistemleri ve egzoz sistemlerinde yeni donanımlar kullanmaya başlamışlardır.

Benzin deposunda bulunan elektrikli yakıt pompası yakıtı 3-8 bar basınçla motor kısmında bulunan yakıt galerisine gönderir. Benzin enjektörleri, bir elektrovalf olan selenoid enjektörlerdir ve yakıtı çok hassas bir şekilde tam zamanında püskürtebilmektedirler. Yakıt enjektörleri ve ateşleme bobinleri, Elektronik Kontrol Ünitesi (ECU) tarafından yönetilir. Motor, onlarca sensörden gelen sinyallerle sürekli izlenir ve motorun çalışması düzenlenir. 

Günümüz benzinli araçları, ağırlıklı olarak çok noktadan enjeksiyonlu (MPI) atmosferik benzinli motorlar kullanırken; yerlerini giderek direkt enjeksiyonlu turbo benzinli motorlara bırakmaktadır.

Direkt yanma odasına (50-120 bar) basınçla yakıtın püskürtülmesi, hava beslemesinin bir egzoz turbo şarjıyla basınçlı olarak yapılması (atmosferik yerine turbo motorlar), motor hacminin küçültülmesi, küçülen motor hacmine rağmen yüksek motor gücü ve düşen yakıt tüketimi, yeni nesil benzinli motorların şimdisi ve yakın geleceğini oluşturuyor.

(Bkz: Benzin Enjektörü)

(Bkz: Hava Filtresi)

Tek Noktadan Yakıt Enjeksiyon Sistemi (SPI: Single Point Injection) 


Yakıt, tek noktadan emme manifolduna püskürtülür. Karbüratörlü sistemlerden sonraki sistemdir, karışım daha iyi hazırlanır ve daha verimlidir. Emme manifoldunun girişinde tek bir enjektör bulunur.

Tek noktalı karşım formasyonuyla, karışımın taşınması ve dağıtılması ikisi birden emme manifoldunda gerçekleşir. Sonuç olarak, her iki işlemde de manifold tasarımı temel etkiye sahiptir, ve tüm bu çalışma koşulları altında uniform (homojen) yakıt dağıtımının gerçekleştirilmesi çok zordur.

Karbüratörlü araçlardan daha iyi bir sistemdir fakat çok nokta enjeksiyondan daha kötüdür. Fiat tipo araçlarında kullanılmıştır. Çok yaygınlaşamamış ve istenen performansı verememiştir. 

Çok Noktalı Yakıt Enjeksiyon Sistemi (MPI: Multi Point Injection)

Her silindirin emme manifoldu girişinde, ayrı ayrı silindir sayısı adedince enjektör vardır. Enjeksiyonu ECU kontrol eder. Yakıt, emme supabının hemen arkasına 3 bar basınçla püskürtülür, daha homojen bir yakıt-hava karışımı sağlanır ve yakıt ekonomisi önceki sistemlerden üstündür.

Çok noktalı yakıt sistemleriyle, saf hava emme manifoldu odası boyunca akar. Üniform (homojen) karışım dağıtımında optimum (en iyi) şartları sağlamak için, yakıt genellikle direkt olarak emme supabından önce (emme supabının arkasına) püskürtülür.


(Çok Noktalı Yakıt Enjeksiyon Sistemi - Atmosferik Benzinli Motor)

Çok Noktalı Yakıt Enjeksiyon Sistemi Çeşitleri  ve Gelişimleri (Bosch)
Eski sistemler: K-Jetronic, KE-Jetronic, L-Jetronic, LH-Jetronic, 

Bosch Motronic: Elekronik ateşleme (ateşleme bobini tek ve buji kabloları var), çok noktadan enjeksiyon, lambda sensörü var fakat gaz kelebeği gaz telli.

Bosch Me7: Direkt (bağımsız) ateşleme sistemi (kalem bobinli, buji kabloları yok), elektronik gaz kelebeği, elektronik gaz pedalı (sensörlü), karbon kanister var, egr var, lambda sensörü var. 


Direkt Püskürtmeli Yakıt Enjeksiyon Sistemi

Yakıt, direkt olarak yanma odasına püskürtülür. Enjektörler, ECU kontrolünde çalışır, püskürtme zamanı ve püskürtme süresi; ÜÖN sensöründen gelen krank konum bilgisine ve faz sensöründen (kam mili konum sensöründen) kam mili pozisyon bilgisine göre, sürücünün gaz pedalına basma miktarı esas alınarak hesaplanır ve uygulanır. Sensörlerden alınan bilgilerle mükemmel hava-yakıt karışımı oranı sağlanarak, performans arttırılırken, yakıt sarfiyatı azaltılmış olur.



(Direkt Benzin Enjeksiyon Sistemi GDI)



Yakıt, benzin enjektörleriyle yanma odasına yaklaşık 50-200 bar basınçla püskürtülür.

Emisyon değerleri bu sistemle çok daha düşürülmüştür.

(Tek Noktalı, Çok Noktalı ve Direkt Püskürtmeli Yakıt Enjeksiyon Sistemi)


Yorumlar