Takip Edin

Otomobil Kavrama (Debriyaj) Sistemi Görevleri Çalışması ve Yapısı

(Kavrama - debriyaj sistemi)


Debriyaj Kavrama Nedir Nasıl Çalışır ? Görevleri Nelerdir ?

Kavramalar (Debriyaj)

Motorla, geriye kalan aktarma organlarını bağlayan ya da bağlantıyı kesen bu mekanizma, güce ihtiyaç duyulduğunda motoru  aktarma organlarına bağlar, ve güce  ihtiyaç duyulmadığında motorun (tekerleri döndürmeden) çalışmasına izin verir. Bu tip kavramaya kuru kavrama ismi de verilir.

Debriyaj; motor volanıyla, vites kutusu giriş milini birbirine bağlayan ve pedala basıldığında bu bağlantıyı kesen sistemdir. Volanın dönüş hareketi, kavrama diskine, kavrama diskinden de şanzıman giriş miline(priz direk) geçer.

Kavrama Sistemi Parçaları Nelerdir?
*Volan
*Kavrama diski
*Baskı plakası


(Kavramanın temel parçaları: Debriyaj bilyası, baskı plakası, kavrama diski)

Kavramanın (Debriyajın) Görevleri:


* Araca ilk hareket verilirken (araç kaldırılırken) motorun dönme hareketini kademeli ve yumuşak bir şekilde vites kutusuna iletir.

* Sürüş halindeyken debriyaja pedalına basılarak, motorla şanzıman arasındaki hareket iletimini keser, vites değiştirilmesine imkan sağlar.

* İstenilen anda, güç aktarma organlarıyla motorun bağlantısını keser.

Kavramanın (Debriyajın) Temel Yapısı:

Tek Diskli Tip (Kuru Kavrama) iki temel üniteden oluşur:

-Krank miliyle entegre (bağlı) olan döndüren ünite; Volan.

-Transmisyon elemanlarına bağlı  döndürülen ünite; Kavrama (Baskı-balata)




(Kavramanın Temel Yapısı ve Parçaları)



Kavrama Diskinin Parçaları Nelerdir?

Disk şu temel kısımlardan meydana gelir:

*Yüksek sürtünme katsayısına ve yüksek sıcaklık mukavemetine sahip, iki kaplama (balata) (dış yüzey), ince plakaya (yastığa) perçinlidir ve hem ısındığında kolay soğusun hem de ısındığında burkulmasın diye bölmelere ayrılmıştır.

*Vites kutusu giriş milinin dönmesine ve üzerinde kaymasına  izin veren içerisi frezeli bir göbek.


Kavrama Diskinin Parçaları: Titreşim damperleri, perçinler, disk göbeği, yastık disk, damper yaylarının dayanma pimleri, balatalar.

Baskı Plakasının Görevi Nedir? (Debriyaj plakası nedir)

Baskı plakası, kavrama diskini volana bastırarak (sürtünme kuvvetinin etkisiyle), volandaki motor dönme hareketinin, kavrama diskine geçmesini sağlar. Baskı plakasında en yaygın olarak diyafram yaylar kullanılır.
Baskı plakasındaki baskı diski, arkasındaki itme bileziği tarafından itildiğinde, döndürülen kavramaya (balataya) gerekli olan basıncı verir.

(Baskı Plakası ve Kavrama Diski)


Baskı Plakasının Bittiği Nasıl Anlaşılır?

Debriyaj kaçırıyorsa, araç vitese zor geçiyorsa, debriyaj pedalı yukarıdan kavrıyorsa; balatayla birlikte baskı plakası da kontrol edilmeli, aşınmışsa set olarak değiştirilmelidir. Genelde önce balata biter, plaka aşınır. Serviste takım olarak değiştirirler.

Volan nedir ? (Volan ne işe yarar?)

Volan, krank miline civatalarla bağlanmıştır ve motorun çalışmasıyla dönene krank milinden aldığı dönüş hareketini kavrama diskine, oradan da vites kutusu giriş miliyle vites kutusuna verir. Dökme demirden yapılmıştır. Ağır yapısı sayesinde motor torkundaki dalgalanmaları azaltır. Orta kısmında, piriz direk milinin (vites kutusu giriş mili) ucunun yataklandırıldığı piriz direk yatağı bulunur. Ayrıca dış kısmındaki dişliler sayesinde, marş motorunun marş dişlileriyle kavraşarak, motorun ilk çalıştırılmasını sağlar.

        (Volanın Yapısı)



Debriyaj Mekanizmasının Kumandası

Debriyaj, debriyaj bilyasının diyafram yayların göbeğine itilmesiyle çalışır. Debriyaj bilyasının bu hareketi yapması için iki yöntem kullanılır:

* Mekanik Debriyaj Telli Kumanda
* Hidrolik Kumandalı Debriyaj

*Mekanik Debriyaj Telli Kumanda

Bu sistemde, debriyaj pedalıyla, debriyaj bilyasını hareket ettiren debriyaj çatalı arasındaki bağlantı, çelik telden yapılan debriyaj teli vasıtasıyla sağlanır. Mekanik bir çalışmaya sahiptir. Debriyaja basmak zor ve yorucudur, debriyaj telinin kopma riski vardır.




*Hidrolik Debriyaj Nedir Nasıl Çalışır? 

Bu sistemde, debriyaj çatalı, bir hidrolik silindir vasıtasıyla itilir. Sistemde bir debriyaj ana merkezi vardır. Debriyaj merkezinde içinde hidrolik yağ bulunan rezervuar ve hidrolik merkez silindiri bulunur. Sürücünün debriyaj pedalına basmasıyla oluşan itme kuvvet, ana merkezde arttırılarak hidrolik basınca çevrilir. Ana merkezden hidrolik hortumla, ayırma çatalında bulunan ayrıma silindirine hidrolik basınç iletilir. Ayrıma silindirinin pistonu, hidrolik yağ basıncıyla hareket ederek ayırma çatalını hareket ettirir. 
Debriyaja pedalı çok yumuşaktır ve basmak kolaydır, motor titreşimleri sürücüye iletilmez. Günümüz araçlarında standart olarak sunulmaya başlanmıştır.

(Hidrolik Kumandalı Debriyaj Sistemi)

(Hidrolik Kumandalı Debriyaj Sistemi)

Hidrolik Debriyaj Rulmanı

Yeni nesil araçlarda artık ayrıma çatalı da bulunmamaktadır. Debriyaj rulmanı yerine hidrolik debriyaj rulmanı kullanılmaya başlanmıştır. Debriyaj ana merkezinden basılan hidrolik yağ, hidrolik debriyaj rulmanına direkt olarak bir hortumla bağlanmıştır, basınçlı hidrolik sıvı, debriyaj rulmanı pistonu tarafından itme hareketine dönüştürülür ve baskı yaylarına bastırıp, baskı plakasını kavrama diskinden ayırır.

(Hidrolik Debriyaj Rulmanı)

Debriyaj (Kavrama) Sistemi Nasıl Çalışır ?



Kavraşma Durumu (Debriyaj Pedalına Basılmamış):  Sürücü debriyaj pedalına bastığında, debriyaj bilyası çelik plakanın merkezine (diyafram yayın merkezine) baskı uygular, destek noktasının tersi yönünde ittirir ve büker.
Yassı diyafram yay dış uçlarına eşit baskı uygular, baskı plakasını kavrama diskine ve volana kenetlemeye zorlar. Kavrama diskinin volana kenetlenmesiyle (kavraşmasıyla) motor, kavrama diskini, kavrama diski de transmisyon giriş milini döndürür ve sonuç olarak tekerler de döner.

Piriz direk mili, baskı plakasının içinden geçerek kavrama diskine, frezeli göbek aracılığıyla bağlanır. Piriz direk milinin ucu, volanın göbeğine yataklandırılmıştır. Motordan gelen tork volana, volandan kavrama diskine, diskten disk göbeğine ve buradan da piriz direk miliyle vites kutusuna aktarılır.

Ayrışma Durumu (Debriyaj Pedalına Basılmış): Sürücü debriyaj pedalına basar. Ayırma çatalı konik diyafram yayın merkezine baskı uyguladığında, diyarfamın merkezi içeri doğru patlar (geçer),  baskı plakasını volandan ayırır, kavrama diskini serbest bırakır, böylece motor, transmisyonu döndürmeden çalışabilir.

Debriyaj pedalına basıldığında, ayırma çatalı ve debriyaj bilyası hareket ettirilerek, diyaframdaki ayırma çubuklarına basılır. Kavrama diskine basan yaylar açılarak hareket aktarımı kesilir.

Debriyaj Kavrama Animasyonu: ( Debriyaj Kavrama Noktası video anlatım)

3 yorum:

  1. Aşağıdaki vidyodaki ses problemi neden kaynaklanır? İlk kalkış anında gelen sürtünme sesi. Araç 30000 km'de 6 ileri manuel şanzımanlı benzinli.

    https://www.youtube.com/watch?v=Bn3Ncrrze9o

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba,
      bu ses kavrama (baskı-balata) sisteminden geliyor gibi. debriyaj bilyasından olabilir, baskı plakasındaki ayırma parmaklarının eğik olmasından olabilir.
      Kavrama sisteminden olduğu kesin gibi, her halükarda şanzımanın indirilip kontrol edilmesi gerekir. o zaman kesin anlaşılır.

      Sil
    2. Yorumunuz için teşekkürler. Bu ses her kalkışta gelen bir ses değil. Araç ilk çalıştığında gelmiyor mesela. Ta ki trafiğe girene kadar. Özellikle dur kalklı yoğun trafikte 1. vites kalkışlarda gelmeye başlıyor. Aynı problemi yaşayan çok kişi var ancak net bir çözüm bulunmuş değil. Aracımı yetkili servise götüreceğim.

      Sil

Arızalarla ilgili soru ve cevaplar için sayfanın yukarısındaki OTO ARIZALARI SORU CEVAP GRUBU'nu kullanmanız gerekir : https://otomobilteknoloji.blogspot.com.tr/p/oto-arza-soru-ve-cevaplar.html

Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.

En Yeni Konular

Yazılı içeriklerin kopyalanması ve başka sitelerde yayınlanması yasaktır.